علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

برای حمایت از سایت خواهشمند است بنر زیر را باز کنید. این کار هزینه ای برای شما ندارد.

علوم هشتم فصل 12: سنگ ها

در این فصل به انواع سنگ ها و چگونگی تشکیل آن ها در علوم هشتم فصل 12 پرداخته شده است.

سنگ به مواد غیر زنده و جامدی ­گفته مى­ شود که به طور طبيعى از اجتماع و استحکام يک يا چند نوع کانى موجود در پوسته ى زمين تشکيل شده باشند.

سنگ ها از نظر مقاومت در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی، رنگ چگالی و ترکیب مواد تشکیل دهنده ( نوع کانی) و نحوه تشکیل و … متفاوتند و ­با توجه به این خصوصیات کاربردهای متفاوت دارند.

انواع سنگ ها

بعضی سنگ ها حاوی منابع مختلفی مانند نفت، گاز، آهن، طلا و … هستند که پس از استخراج، مورد استفاده قرار می­ گیرند و بعضی دیگر به طور مستقیم از کوه ­ها استخراج­ و در صنایع ساختمان سازی مورد استفاده قرار می گیرند.

سنگ­ها، اطلاعات زیادی مانند مدت زمان تشکیل، سن پدیده­ های زمین­ شناسی، بررسی تحول در حیات، شرایط رسوب­گذاری و … را در اختیار زمین شناسان قرار می­ دهند.

استحکام سنگ­ ها متفاوت است. سنگ­ هایی که استحکام بیش تری دارند در کف و نمای ساختمان و ساختن مجسمه کاربرد دارند.

اگر شرایط محیطی فراهم باشد سنگ ها با گذشت زمان به خاک تبدیل شده و بستری برای زیستن جانداران به وجود می ­آید.

کار برد سنگ ها علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

سنگ ها را از نظر منشاء پیدایش به سه گروه تقسیم می کنند.

سه گروه سنگ ها علوم هشتم فصل 12 : سنگ هاسنگ آذرین در علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

هرچه از سطح زمین به داخل می رویم دما افزایش می یابد.

(به ازای هر یک کیلومتر حدود 30 درجه سانتی گراد دما افزایش می یابد.)

زمین شناسان منبع اصلی گرمای داخل زمین را فعالیت برخی عناصر سنگین می دانند که بر اثر شکافت آنها، عناصر سبک تر و گرمای زیاد حاصل می شود.

گرما و سایر عوامل سبب ذوب شدن سنگها و تشکیل ماگما می شود.

عوامل موثر بر تشکیل ماگما :

گرما:

افزایش دما سبب ذوب سریعتر مواد و تشکیل ماگما می شود.

فشار:

هرچه فشار بر روی سنگ ها کمتر شود، سریع تر ذوب می­ شوند.

در اعماق زمین که فشار زیاد است، برای ذوب شدن سنگ­ها به گرمای بیشتری نیاز است.

آب:

در اعماق زمین آب سبب جدا شدن سریع یون­ های سنگ می­ شود و سرعت ذوب سنگ و تشکیل ماگما افزایش می­ یابد.

آتشفشان علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

ماگما مواد مذاب طبیعی، داغ، متحرک و سرشار از گاز است.

ماگما به علت داشتن گاز فراوان و حرارت زیاد چگالی کمتری نسبت به سنگ های اطراف خود داشته در نتیجه به سمت بالا حرکت کرده و اگر راهی به سطح زمین پیدا کند، پس از انجماد، سنگ­های آذرین بیرونی را تشکیل می دهد.

ماگما اگر زیر سطح زمین، سرد شود سنگ های آذرین درونی را به وجود می آورد.

تفاوت اصلی سنگ آذرین بیرونی و درونی ، در اندازه بلور کانی های آن هاست.

تفاوت سنگ های آذرین علوم هشتم فصل 12 : سنگ هاسنگ های آذرین علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

ویژگی سنگ های آذرین:

ساختمان بلوری، نداشتن فضای خالی بین بلورها، سخت و محکم، نداشتن فسیل.

کاربرد سنگ های آذرین علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

سنگ های رسوبی در علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

این سنگ ها نسبت به سنگ های دیگر حجم کمتری از سطح پوسته زمین را تشکیل می دهند. (حدود%5) و درسطح زمین ایجاد می شوند.

بنابراین در سطح زمین بیشتر به چشم می­ خورند. سنگهای رسوبی %75 سطح خشکی­ های زمین را پوشانده ­اند.

اما سنگ های آذرین و دگرگونی، %95 سنگ های روی پوسته ی زمین را تا عمق 16 کیلومتر تشکیل می ­دهند.

منشا سنگ های رسوبی:

مواد حاصل از فرسایش سنگ­ها، توسط ­آب به دريا­ها منتقل و به صورت لايه لايه روي هم ته نشين مي­ شوند و رسوبات (نهشته ها) را تشكيل مي­ دهند.

چگونگی تشکیل سنگ رسوبینام ذراتتخریب شده ی سنگ­ها براساس اندازه، به ترتیب از کوچک به بزرگ عبارتند از :

رس، ماسه، شن، ریگ، قلوه سنگ و تخته سنگ.

روش­های ایجاد سنگ­های رسوبی:

1) بيش­تر ­سنگ­های رسوبی بر ­اثر فشار لايه­ هاي رسوبي بر روي هم ديگر حاصل مي­ شوند.

وقتي رسوبات روي هم انباشته مي­ شوند، بر اثر فشار لايه­ هاي بالايي بر لايه­ هاي زیرین، آب درون آن­ها خارج شده و سخت مي­ شوند. مانند سنگ­ رستي

سنگ رستی

2) بعضي از مواد محلول با انجام واكنش­ هاي پيچيده شيميايي رسوب مي­ كنند.

مثل سنگ آهک، تراورتن ­یا قندیل ­غارآهکی

سنگ آهک

3) آب درياها و درياچه ها به مقدار زيادي مواد محلول دارند(حدود 35 درصد).

وقتي آب آن ها بر اثر گرما تبخير شود ، مقدار زيادي از املاح محلول در آب رسوب مي كنند و به سنگ تبديل مي ­شوند.

مثل سنگ گچ – سنگ نمك

بلور سنگ گچ و نمک علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

4) از اجتماع بقایای جانداران در داخل حوضه های رسوبی سنگ رسوبی تشکیل می­ شود.

مانند زغال سنگ، لوماشل و کوکینا.

لوماشل

5) برخی رسوبات بر اثر فشار به هم نمي­ چسبند مثل ماسه اين مواد توسط يك ماده چسبنده­اي مانند سيمان به هم مي­ چسبند و پس از مدت نسبتا طولانی، سنگ های رسوبی آواری را به وجود می­ آورند.

مثل ماسه سنگ و كنگلومرا

کنگلو مرا و ماسه سنگ

دو ويژگی سنگ های رسوبی: 

سنگ های رسوبی لایه­ لایه هستند و در درون آن ها فسیل وجود دارد.

کاربرد سنگ های رسوبی

سنگهای دگرگون : علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

بعضي از سنگ هاي رسويي يا آذرين اگر مدت زيادي در اعماق زمين بمانند، بايد فشار و گرماي زيادي را تحمل كنند.

اين­ سنگ ها مانند آجر پخته مي­ شوند و شكل قبلي خود را از دست مي­ دهند و دیگر شباهتی به سنگ­ های اولیه ندارند.

به همين دليل به آنها سنگ هاي دگرگون شده مي ­گويند.

­مانند سنگ مرمرکه از دگرگون شدن سنگ آهک به وجود می ­آید.

سنگ مرمر

یک پله بالاتر

علوم هشتم فصل 12: سنگ ها

طبقه بندی سنگ های رسوبیعوامل موثر بر دگرگونی سنگ­ ها : فشار، گرما ، سیالاتی مانند آب و زمان

مرغوبیت سنگ دگرگون شده بستگی به میزان فشار و گرمایی دارد که آن سنگ زمانی در زیر زمین تحمل کرده است.

وقتي سنگي دچار دگرگوني مي شود ممكن است دو نوع تغيير درساختمان آن ایجاد شود.

1) تغيير در نوع كاني ها موجود در سنگ

2) تغيير در طرز قرار گرفتن كاني ها

سنگ­های دگرگون شده معمولا با دوام و از استحکام زیادی برخودار هستند زیرا گرما و فشار فضاهای بین دانه های آنها را از بین برده و بر تراکم آن­ها افزوده است.

مثال هایی از دگرگونی علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

سنگ­های دگرگونی کاربرد­های مختلفی دارند از جمله :

1) برخی از آن ها به دلیل زیبایی و استحکام زیاد در مجسمه سازی و نمای ساختمان به کار می روند. مانند مرمر

کاربرد ستگ مرمر

2) بعضی کانی های موجود در سنگ دگرگونی مورد استفاده قرار می گیرند

مانند گرافیت در مغز مداد

3) گاهی در سنگ های دگرگونی منابع ارزشمندی چون مس ، روی ، آهن و طلا یافت می شود.

طبقه بندی دگرگونی سنگ ها

دارای جهت یافتگی (حرارت + فشار) :

اگر فشار جهت دار باشد (در بعضی جهات بیش تر از جهات دیگر باشد) در سنگ تغییراتی به وجود می­ آید که پیدایش چین­ خوردگی و شکستگی از مهم­ترین آنهاست در این حالت در سنگ منظره ی لایه ای ایجاد می شود. مانند سنگ لوح، شیست، گنیس.

علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها گنیس

فاقد جهت یافتگی (حرارت + محلول های داغ): اگر فشار همه جانبه (در تمام جهات) به سنگ وارد شود، نتیجه آن متراکم شدن سنگ می شود. مانند: مرمر و کوارتزیت

تالیف و جمع آوری : سرکار خانم عفت صادقی

برای حمایت از سایت خواهشمند است بنر زیر را باز کنید. این کار هزینه ای برای شما ندارد.
حتما بخوانید.  علوم هشتم فصل 1 : مخلوط و جداسازی مواد

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *