آموزش علوم تجربی هفتم فصل 11 متوسطه ی اول

cell

 

 

 

هر ساختار زنده ای که در بدن موجودات زنده وجود دارد، از سلول تشکيل شده است و هر عملی که توسط بخشی از بدن انجام می شود، سلو لهای آن قسمت آن را انجام می دهند
به همين دليل سلول را واحد ساختار و عمل در موجودات زنده می نامند.سلو لهای پوستی، ماهيچه ای، عصبی و خونی انواعی از سلو لهای بدن ما هستند. با همهٔ شباهت هايی که اين سلول ها با هم دارند؛ اما هريک از آنها ساختار منحصر به فردی دارند

Image result for ‫شکل سلول‬‎

Image result for ‫شکل سلول‬‎

Image result for ‫شکل سلول‬‎

اگرچه انواع مختلفی ازسلول وجود دارد؛ اما همهٔ آنها ويژگی های مشترکی دارند.

پوششی همهٔ سلو لها را احاطه می کند. اين پوشش، غشای پلاسمايی ناميده می شود.

غشا ضمن محافظت از سلول، ورود و خروج مواد را نيز کنترل می کند. غشا نفوذپذيری انتخابی دارد؛ يعنی فقط به مواد مورد نياز سلول اجازه ورود می دهد و مواد زائد و ترشحی را از سلول خارج می کند. غشای سلول عمدتاً از ليپيد (چربی)ساخته شده است. همچنين انواعی از مولکول های پروتئين و کربوهيدرات (قند) نيز در اين غشا وجود دارد

Image result for ‫غشای سلولی‬‎

سيتوپلاسم بخشی از سلول است که در آن اندامک ها و مواد مورد نياز بقای سلول، مانند نمک ها، آنزيم ها و مواد ديگر در آن قرار دارند. اندامک ها ساختارهايی درون سلولی اند که برای انجام فعّاليت های مختلف به صورت مجزا به سلول کمک می کنند. اگر چه همهٔ سلو لها اندامک دارند؛ ولی اندامک های همه مشابه نيستند.  هسته بخشی از سلول است که فعّاليت های سلول و ويژگی هايی مثل شکل و اندازهٔ آن را نيزکنترل می کند. مثلاً تقسيم سلول با کنترل هسته انجام می شود

Image result for ‫سیتوپلاسم‬‎

 

 

 

 

 

هسته در گياهان، جانوران، قارچ ها و آغازيان، غشايی دارد که آن را دربر می گيرد؛ اما در باکتری ها، مواد هسته ای در غشايی قرار ندارند و هستهٔ مشخصی را تشکيل نمی دهند

Image result for ‫هسته سلول‬‎

مقايسۀ سلول های گياهی و جانوری
سلول های گياهی و جانوری در عين شباهت با هم تفاوت هايی نيز دارند، مثلاً سلول های گياهی، ديوارهٔ سلولی و کلروپلاست دارند در حالی که سلول های جانوری آنها را ندارند. شکل سلول های گياهی نيز منظم تر است

Image result for ‫مقایسه سلول گیاهی و جانوری‬‎

حجم: سلول های جانوری به طور کلی کوچک تر از سلولهای گیاهی هستند. طول سلول های جانوری از 10 تا 30 میکرومتر متغیر است، در حالی که طول سلول های گیاهی بین 10 و 100 میکرومتر است.
     
شکل: سلول های جانوری اندازه های مختلفی دارند و بیشتر به اشکال گرد یا نامنظم تمایل دارند. اما سلول های گیاهی در مقایسه با سلول های جانوری از نظر اندازه بیشتر شبیه یکدیگرند و از نظر شکل نیز معمولاً مستطیل شکل و یا به شکل مکعبند.
     
ذخیره انرژی: سلول های جانوری انرژی را به شکل گلیکوژن کربوهیدرات های پیچیده ذخیره می کنند. (گلیکوژن یک پلی ساکارید به شکل گلوکز است). سلول های گیاهی انرژی را به صورت نشاسته ذخیره می کنند.
     
پروتئین ها: از 20 اسید آمینه مورد نیاز برای تولید پروتئین ها، تنها 11 تای آنها را می توان به طور طبیعی در سلول های جانوری تولید کرد. بقیه که اسید آمینه های ضروری نیز نامیده می شوند باید از طریق رژیم غذایی به دست آورده شوند. اما گیاهان قادر به سنتز تمام 20 اسید آمینه هستند.

تمایز: در سلول های جانوری، تنها سلولهای بنیادی قادرند به انواع سلول های دیگر تبدیل شوند. اما بیشتر انواع سلول گیاهی قادر به تمایز هستند.
     
رشد: اندازه سلول های جانوری با افزایش تعداد سلول ها افزایش می یابد. اما اندازه سلول های گیاهی عمدتاً با بزرگ تر شدن افزایش می یابد. سلول های گیاهی با جذب آب بیشتر به واکوئل مرکزی رشد می کنند.

واکوئل یک اندامک سلولی است که در شماری از انواع سلول ها یافت می شود.واکوئل ها پر از مایعند و بیشتردر سلول های گیاهی و قارچ ها یافت می شوند.

دیواره سلولی: سلول های جانوری دیواره سلولی ندارند، اما غشای سلولی دارند. سلول های گیاهی دارای دیواره سلولی هستند که از سلولز تشکیل شده همچنین به عنوان یک غشای سلولی هم عمل می کند.

 میانک یا سانتریول: سلول های جانوری حاوی ساختارهای استوانه ای شکلی هستند که مجموعه ای از میکروتوبول ها را در طول تقسیم سلولی تشکیل می دهند. (میکروتوبول ها بافت هایی از جنس پروتئینند که از گسترش سانتریول ها ایجاد می شوند.) سلول های گیاهای معمولاً حاوی سانتریول نیستند.
     
مژه ها: مژه ها در سلول های جانوری یافت می شوند، اما معمولاً در سلول های گیاهی یافت نمی شوند. مژه ها میکروتوبول هایی هستند که به نقل و انتقال سلولی کمک می کنند.
     
تقسیم درون یاخته ای یا سیتوکینز: تقسیم درون یاخته ها، تقسیم سیتوپلاسم، در طول تقسیم سلولی است. شیوه تقسیم درون یاخته ای در سلول های گیاهی و جانوری با هم متفاوت است.     

گلایوکسیزم Glyoxysomes: این ساختارها در سلول های جانوری یافت نمی شوند، اما در سلول های گیاهی هستند. گلایوکسیزم به کاهش لیپیدها، به خصوص هنگام جوانه زدن دانه، برای تولید شکر کمک می کند.
     
 لیزوزوم ها Lysosomes: سلول های جانوری دارای لیزوزوم هستند که حاوی آنزیم هایی است که درشت مولکلول های سلولی را هضم می کند. سلول های گیاهی به ندرت حاوی لیزوزومند.    

پلاستیدها Plastids: سلول های جانوری پلاستید ندارند. سلول های گیاهی حاوی پلاستیدند مانند کلروپلاست، که برای فتوسنتز مورد نیاز است. پلاستیدها طبقه ای ازاندامک های کوچک در سیتوپلاسم سلول های گیاهی هستند که حاوی رنگدانه و یا مواد غذاییند.
     
پلاسمودسماها: سلول های جانوری پلاسمودسما ندارند اما سلول های گیاهی پلاسمودسما دارند که منافذی بین دیواره های سلول گیاهی هستند و به مولکول ها و سیگنال های ارتباطی اجازه می دهند از بین سلول گیاهی عبور کنند.
     
واکوئل: سلول های جانوری ممکن است تعداد زیادی واکوئل کوچک داشته باشند. سلولهای گیاهی دارای واکوئل مرکزی بزرگی هستند که می تواند تا 90 درصد از حجم سلول را اشغال کند. 

سلول های پروکاریوتی
سلول های یوکاریوتی جانوری و گیاهی با سلول های پروکاریوتی مانند باکتری ها متفاوتند. پروکاریوت ها معمولاً موجودات تک سلولی نامیده می شوند، در حالی که سلولهای گیاهی و جانوری به طور کلی چند سلولی هستند. سلول های یوکاریوتی پیچیده تر و بزرگ تر از سلول های پروکاریوتی هستند. سلول های جانوری و گیاهی حاوی بسیاری از اندامک هایی هستند که در سلول پروکاریوتی یافت نمی شوند.

پروکاریوت ها هیچ هسته واقعی ندارند به طوری که DNA در داخل غشا موجود باشد، اما DNA در منطقه ای از سیتوپلاسم به نام نوکلئویید حلقه زده است. در حالی که سلول های گیاهی و جانوری توسط میتوز و یا میوز تولید مثل می کنند، پروکاریوت ها اغلب توسط شکافت باینری زیاد می شوند. درشکافت باینری، یک مولکول DNA تک تکرار و سلول اصلی به دو سلول یکسان تقسیم می شود.

سازمان بندی سلول ها
جانداران تک سلولی فقط از يک سلول تشکيل شده اند و همهٔ فعّاليت های حياتی خود را با همان يک سلول انجام می دهند. در حالی که جانداران پرسلولی تعداد زيادی سلول دارند.

در اين جاندار، تعدادی سلول در کنار هم قرار دارند.  در برخی از جانداران هر سلول می تواند مستقل از سلول های ديگر به فعّاليت حياتی خود  دو نوع کلنی ادامه دهد. به چنين جاندارانی، پرسلولی ساده يا کُلنی می گويند

Image result for ‫کلنی تک سلولی‬‎

 

Image result for ‫تک سلولی‬‎

 

در پرسلولی هایی مثل گیاهان و جانوران تقسیم کار صورت گرفته است. در این موجودات سلو لها به شکلهای مختلفی وجود دارند و هر کدام کارهای ویژه ای را انجام می دهند. بین نوع کار و شکل سلول ها تناسب وجود دارد؛

 

بعضی از بافت ها انواعی دارند؛ مثلاً بافت پیوندی شامل بافت های خونی، استخوانی، غضروفی، چربی و… است.

Image result for ‫انواع بافت سلولی‬‎Image result for ‫انواع بافت سلولی‬‎Image result for ‫انواع بافت سلولی‬‎

در جانداران پرسلولی از اجتماع تعدادی از سلول های همکار و مشابه، بافت تشکیل می شود. در بدن ما چهار نوع بافت اصلی به نام های پوششی، پیوندی، عصبی و ماهیچه ای
وجود دارد  

Image result for ‫اندام هی بدن‬‎

 

 

 

 

وقتی بافت های مختلف در کنار هم قرار می گیرند؛ اندام یا عضو تشکیل می شود؛ مثل معده،  کلیه و قلب.

 

Image result for ‫اندام هی بدن‬‎

 

 

 

 

اندام ها یا اعضا در کنار هم دستگاه ها را به وجود می آورند؛ مثل دستگاه گردش خون وگوارش.


با جمع شدن دستگاه ها در کنار هم موجود زنده به وجود می آید

 

 

 

 

 


 

02-q

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *